;

Welcome to Khám Gì Ở Đâu

Dịch vụ Chỉnh sửa lệch trục chi (chân chữ X, O) tại Bệnh viện Hữu Nghị

Bệnh viện: Bệnh viện Hữu Nghị

Địa chỉ: Số 1 Trần Khánh Dư, Hai Bà Trương, Hà Nội

Bệnh viện : Trung Ương

Thông tin: Chỉnh sửa lệch trục chi (chân chữ X, O)


NẮN CHỈNH HÌNH TẬT CHÂN CHỮ O

- Tật chân chữ O, dân gian thường gọi là chân vòng kiềng (hoặc chân chữ “bát”), là một tật lệch trục của chân theo chiều trong-ngoài. Để người bệnh nằm trong tư thế gối duỗi, nếu chúng ta chụm 2 cổ chân người bệnh vào sát nhau thì 2 đầu gối ở xa nhau với nhiều mức độ khác nhau. Nếu không được điều trị sớm, đến tuổi lớn hoặc trưởng thành muốn sửa tật này bắt buộc phải mổ. Nếu không điều trị gì, sẽ để lại hậu quả rất xấu đến dáng đi và thẩm mỹ. Về lâu dài có thể ảnh hưởng tới chức năng các khớp lân cận. - Có thể gặp tật này ở 1 chân hoặc ở cả 2 chân. Nhưng thường gặp là tật ở cả 2 chân, đây là trường hợp điển hình, tạo chữ O điển hình. Cũng có thể gặp trường hợp tật chân chữ O ở 2 chân nhưng với 2 mức độ khác nhau. - Nguyên nhân hay gặp là do còi xương, nhưng cũng có thể gặp ở trẻ phát triển hoàn toàn bình thường. Bệnh không có tính di truyền, nhưng có tính gia đình và dịch tễ theo địa danh, chủng tộc. - Trên lâm sàng còn gặp một kiểu“chân chữ O” khác: đó là hậu quả của gẫy xương không được bất động tốt. Thực chất đây là trường hợp can lệch góc, góc này mở vào trong, nhưng thường thì có sự tự điều chỉnh rất tốt, ít khi phải nắn chỉnh hoặc phẫu thuật, trẻ càng nhỏ sự tự điều chỉnh càng tốt. Điều đó khác biệt cơ bản với tật chân chữ O bệnh lý. Với tật chân chữ O bệnh lý trục xương không thể tự điều chỉnh được mà trẻ càng lớn lên thì chân có thể càng biến dạng và lệch trục đi hơn. - Tật chân chữ O phải nắn chỉnh hình hoặc mổ chỉnh hình khi góc mở quá 15o. ...

I. ĐẠI CƯƠNG


- Tật chân chữ O, dân gian thường gọi là chân vòng kiềng (hoặc chân chữ
“bát”), là một tật lệch trục của chân theo chiều trong-ngoài. Để người bệnh nằm
trong tư thế gối duỗi, nếu chúng ta chụm 2 cổ chân người bệnh vào sát nhau thì
2 đầu gối ở xa nhau với nhiều mức độ khác nhau. Nếu không được điều trị sớm,
đến tuổi lớn hoặc trưởng thành muốn sửa tật này bắt buộc phải mổ. Nếu không
điều trị gì, sẽ để lại hậu quả rất xấu đến dáng đi và thẩm mỹ. Về lâu dài có thể
ảnh hưởng tới chức năng các khớp lân cận.
- Có thể gặp tật này ở 1 chân hoặc ở cả 2 chân. Nhưng thường gặp là tật ở
cả 2 chân, đây là trường hợp điển hình, tạo chữ O điển hình. Cũng có thể gặp
trường hợp tật chân chữ O ở 2 chân nhưng với 2 mức độ khác nhau.
- Nguyên nhân hay gặp là do còi xương, nhưng cũng có thể gặp ở trẻ phát
triển hoàn toàn bình thường. Bệnh không có tính di truyền, nhưng có tính gia
đình và dịch tễ theo địa danh, chủng tộc.
- Trên lâm sàng còn gặp một kiểu“chân chữ O” khác: đó là hậu quả của
gẫy xương không được bất động tốt. Thực chất đây là trường hợp can lệch góc,
góc này mở vào trong, nhưng thường thì có sự tự điều chỉnh rất tốt, ít khi phải
nắn chỉnh hoặc phẫu thuật, trẻ càng nhỏ sự tự điều chỉnh càng tốt. Điều đó khác
biệt cơ bản với tật chân chữ O bệnh lý. Với tật chân chữ O bệnh lý trục xương
không thể tự điều chỉnh được mà trẻ càng lớn lên thì chân có thể càng biến dạng
và lệch trục đi hơn.
- Tật chân chữ O phải nắn chỉnh hình hoặc mổ chỉnh hình khi góc mở quá
15
o.

- Về vị trí, hay gặp cong ở cẳng chân, ở đùi ít bị và nếu có thì thường kín
đáo. Nên việc nắn chỉnh người ta thường nắn chỉnh ở cẳng chân. Hiếm khi phải
nắn chỉnh ở cả cẳng chân và ở đùi.

II. CHỈ ĐỊNH


1. Xương phát triển bình thường.
2. Tuổi: từ 24-36 tháng (tốt nhất là từ 24-30 tháng). Tuổi này chỉ có tính chất
tương đối, nó còn phụ thuộc vào thể trạng cụ thể của từng bệnh nhi.
3. Đủ điều kiện để gây mê.

III.CHỐNG CHỈ ĐỊNH

68
1. Có bệnh rối loạn phát triển xương, bệnh ròn xương (bệnh xương thủy tinh).
2. Có u tiêu xương ở nơi xương định nắn.
3. Có bệnh viêm xương hoặc có vết thương nhiễm trùng ở chân định nắn chỉnh.
4. Có bệnh toàn thân nặng (di chứng bại não, thiểu năng trí tuệ, bệnh về máu,
suy dinh dưỡng nặng...).
5. Đang có bệnh cấp tính (viêm đường hô hấp, nhiễm virus, tiêu chẩy...).
6. Tuổi nhỏ quá (dưới 18 tháng), hoặc tuổi lớn quá (trên 48 tháng).
7. Vị trí định nắn chỉnh gần khớp (nếu nắn ở vị trí gần khớp, có thể không bẻ
gẫy được xương mà có thể làm bửa khớp, đứt dây chằng bên trong của khớp).

IV. CHUẨN BỊ


1. Người thực hiện
- Kỹ thuật viên chấn thương chỉnh hình: 3 (kỹ thuật viên chính là bác sỹ
hoặc kỹ thật viên, 2 trợ thủ viên).
- Gây mê hồi sức: 2 (1 bác sỹ gây mê, 1 phụ mê). Vì nắn chỉnh bao giờ
cũng phải gây mê, nên bắt buộc phải có chuyên khoa gây mê.
2. Phương tiện
- 1 bàn nắn thông thường.
- 1 độn gỗ để kê chân khi làm động tác nắn, độn gỗ này được bọc hoặc lót
cho êm, tránh loét khi nắn.
- Bột thạch cao: 2-3 cuộn bột cỡ 15 cm, 1-2 cuộn bột cỡ 10 cm.
- Giấy vệ sinh, bông cuộn lót: 1 cuộn (cho 1 chân), dây rạch dọc, dao rạch
dọc bột, nước ngâm bột.
Các dụng cụ cho gây mê hồi sức, thuốc gây mê hồi sức (do bác sỹ gây mê
hồi sức chuẩn bị).
3. Người bệnh:
- Được thăm khám kỹ toàn thân, khai thác tiền sử bệnh, đặc biệt những
bệnh đã nói trong phần chống chỉ định. Bác sỹ gây mê thăm khám kỹ tình trạng
sức khỏe chung, tai mũi họng và các điều kiện gây mê khác. Cần bó bột chuẩn
bị, ít nhất 2 tuần với mục đích cho trẻ làm quen với bột, khi nắn bó bột chúng đỡ
quấy khóc.
- Được dặn nhịn ăn uống ít nhất 5-6 giờ, có người thân đi cùng (phải là
cha hoặc mẹ, hoặc với trẻ không có cha mẹ thì phải có người đủ tư cách pháp
nhân bảo hộ như cô bảo mẫu của trại mồ côi, lãnh đạo của cô nhi viện). Cần cân
trọng lượng trẻ để tính lượng thuốc mê phù hợp. 69
- Cần giải thích kỹ cho cha mẹ người bệnh về mục đích và những việc sẽ
tiến hành làm thủ thuật. (Thực tế cho thấy đã từng xảy ra thắc mắc, kiện cáo của
người nhà người bệnh về việc thầy thuốc “bẻ gẫy chân người bệnh” mà không
giải thích cho họ hiểu rằng muốn nắn chỉnh tật chân chữ O thì phải làm như
vậy).
- Phải làm tờ cam kết và chấp nhận những rủi ro có thể xảy ra (như cam
kết chấp nhận phẫu thuật).
4. Hồ sơ: tương tự như với các thủ thuật khác.

V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH

THỦ THUẬT
1. Người bệnh
Chúng tôi không mô tả bó bột chuẩn bị, phần này xem bài Bột Đùi-cẳng-
bàn chân. Ở đây chúng tôi chỉ mô tả từ khi thực sự nắn chỉnh trở đi.
- Người bệnh nằm ngửa để gây mê, khi thuốc mê đã có hiệu lực, đặt
người bệnh nằm nghiêng về phía chân định nắn. Vai người bệnh ở tư thế nửa
nghiêng, nửa sấp cho trẻ được nằm trong tư thế vững để nắn.
- Cởi bỏ quần bên định nắn (nếu nắn chỉnh cả 2 chân thì cởi bỏ hoàn toàn
quần). Vệ sinh chân trẻ sạch sẽ.
2. Các bước tiến hành
- Bước 1: Kê chân bệnh nhi lên độn gỗ, độn gỗ đặt vào vị trí định nắn ở
mặt ngoài cẳng chân (thường nắn vào vị trí cong nhất của chân (thường thì vị trí
này rơi vào chính giữa cẳng chân hoặc chỗ nối của 1/3 giữa và 1/3 trên cẳng
chân). Nghĩa là, muốn nắn cho xương gẫy ở chỗ nào thì kê độn gỗ ở chỗ đó.
- Bước 2: nắn. Người nắn chính đứng bên chân định nắn, đứng trên bục
cao một chút để có lực hơn, 1 tay nắm vào mặt trong đầu trên cẳng chân, 1 tay
nắm vào mặt trong đầu dưới cẳng chân, dùng độn gỗ kê ở dưới, ép mạnh xuống
nhằm bẻ gẫy 2 xương cẳng chân. Động tác nắn gẫy xương nên dứt khoát, vì
màng xương ở trẻ em rất dầy nên không lo xương gẫy bị di lệch nhiều, thường
chỉ tạo gẫy kiểu cành tươi mà thôi. Chú ý không đặt 2 tay ra quá vùng khớp, vì
có thể nắn xương thì không gẫy mà lại gây tổn thương dây chằng và bao khớp
của trẻ như đã nói ở phần trên. Nếu nắn mà cảm thấy xương cứng khó gẫy thì
dừng lại, không nắn bằng được, nếu cố nắn có thể gây tổn thương đáng tiếc cho
xương và phần mềm. Trường hợp này có thể chuyển điều trị phẫu thuật sau.
- Bước 3: bó bột. Sau khi 2 xương cẳng chân đã được nắn gẫy, lật người
bệnh nằm ngửa để bó bột Đùi-cẳng-bàn chân rạch dọc. Nếu nắn 2 chân một lần,
việc nắn và bó bột chân còn lại tương tự như nắn chân thứ nhất vừa mô tả (ở các 70
viện hoặc trung tâm lớn, thường nắn chỉnh đồng thời cả 2 chân, với các cơ sở
tuyến dưới nên nắn chỉnh từng chân một). Chụp kiểm tra sau khi bó bột (phim
kiểm tra thường thấy xương mác bị bẻ cong ra ngoài nhiều hơn, rõ hơn xương
chày). Sau 7-10 ngày, thay bột tròn, nếu cần thì sửa góc thêm, chủ yếu sửa góc
dựa vào quan sát trực tiếp trục của chân trên lâm sàng là chính, phim chỉ có tác
dụng tham khảo. Thời gian bất động cả thảy từ 5-7 tuần (tùy theo tuổi bệnh nhi).

VI. THEO DÕI


Nên theo dõi nội trú, nhất là trường hợp nắn chỉnh 2 chân đồng thời, vì trẻ
rất đau, quấy khóc nhiều.

VII. TAI BIẾN

VÀ XỬ TRÍ
- Tai biến do nắn chỉnh ít gặp, có thể gặp nắn gẫy xương ở vị trí không
mong muốn, hoặc gây toác khớp (đứt dây chằng): cần chú ý kỹ thuật nắn mô tả
ở trên. Nếu gẫy vào vị trí gây hậu quả xấu thì mổ để XỬ TRÍ theo tổn thương.
- Tai biến do gây mê: cần phát hiện sớm các dấu hiệu rối loạn nhịp thở,
màu sắc môi và da, mạch, nôn mửa...để một mặt sơ cứu, một mặt báo bác sỹ gây
mê hồi sức XỬ TRÍ kịp thời.
- Nếu trẻ quấy khóc nhiều, nên nới rộng bột, kê cao chân, dùng thuốc
giảm đau.
















71

Bản đồ địa chỉ Bệnh viện Hữu Nghị

dịch vụ nổi bật Xem thêm
Khoa phòng nổi bật Xem thêm
Tốp bệnh viện thực hiện : Chỉnh sửa lệch trục chi (chân chữ X, O)
tham khảo
; DMCA.com Protection Status